2025-12-22
Ferfoglia, Susi, Smolarek, Dariusz
dc.title: Kompozytorzy pochodzenia włoskiego i ich utwory w zasobach muzykaliów Opactwa Cystersów w Krakowie-Mogile dc.contributor.author: Ferfoglia, Susi; Smolarek, Dariusz dc.description.abstract: W ośrodkach kościelnych osiemnastowiecznej Rzeczpospolitej funkcjonowało wiele zespołów muzycznych, które wykonywały muzykę wokalno-instrumentalną i instrumentalną. Dobrze zachowanym i licznym zasobem takich źródeł muzycznych jest zbiór muzykaliów (ponad 300 kompozycji) znajdujący się w Archiwum Opactwa Ojców Cystersów w Krakowie-Mogile (nazwa łacińska klasztoru Clara Tumba). W repertuarze kapeli tego opactwa znajdowały się utwory polskich i zagranicznych osiemnastowiecznych kompozytorów. Wśród obcych można zauważyć sporą grupę twórców pochodzenia włoskiego (ok. 25 nazwisk). Są wśród bardziej znani np. L. Boccherini, P. Guglielmi, G. Paisiello, N. Piccinni, G. B. Sammartini. Ale znajdują się również muzycy, których nazwiska i ich kompozycje są odkrywane dopiero w ostatnich latach. W zbiorze jest ok. 40 utworów włoskich twórców. Na ten repertuar składają się: symfonie, sonaty, tria, arie wokalne (duety, tercety wokalne), kontrafaktury arii z oper, psalmy nieszporne, msza. Obecność dzieł kompozytorów włoskiego pochodzenia w repertuarze mogilskiej kapeli muzycznej może świadczyć o powiązaniach z innymi ośrodkami muzycznymi. Niektórzy włoscy muzycy (wykonawcy i kompozytorzy) działali w zespołach muzycznych na dworze kolejnych królów Polski: Augusta II Mocnego, Augusta III i Stanisława Augusta. Fakt ten wskazuje na polsko-włoskie relacje muzyczne w XVIII wiecznej Rzeczpospolitej. Tego rodzaju sytuacja sprzyjała transmisji obcego repertuaru i jego recepcji w środowisku muzycznym mogilskich cystersów. In the church centers of the eighteenth-century Polish-Lithuanian Commonwealth, there were many music groups that performed vocal-instrumental and instrumental music. A well-preserved and numerous resource of such musical sources is the collection of musical items (over 300 compositions) located in the Archives of the Cistercian Abbey in Kraków-Mogiła (the Latin name of the monastery is Clara Tumba). The repertoire of the abbey's chapel included pieces by Polish and foreign composers from the 18th century. Among the foreigners, there was a large group of artists of Italian origin (about 25 names). Among the more famous ones are L. Boccherini, P. Guglielmi, G. Paisiello, N. Piccinni, G. B. Sammartini. But there are also musicians whose names and compositions have only been discovered in recent years. The collection includes about 40 pieces by Italian composers. This repertoire includes: symphonies, sonatas, trios, vocal arias (duets, vocal trios), contrafacta of arias from operas, vespers psalms, mass. The presence of works by composers of Italian origin in the repertoire of the Mogiła music ensemble may indicate connections with other musical centres. Some Italian musicians (performers and composers) were active in music ensembles at the court of successive Polish kings: Augustus II the Strong, Augustus III and Stanisław August. This fact indicates Polish-Italian musical relations in the 18th century Polish-Lithuanian Commonwealth. This type of situation was conducive to the transmission of foreign repertoire and its reception in the musical environment of the Mogiła Cistercians.
2025-01-01
Palmarini, Luca
dc.title: I dizionari bilingui italiano-polacco, polacco-italiano durante il periodo della Repubblica Popolare di Polonia: una ricognizione lessicografica e didattica dc.contributor.author: Palmarini, Luca dc.description.abstract: Il seguente contributo, di carattere diacronico, si propone di analizzare i dizionari bilingui italiano-polacco e polacco-italiano pubblicati nel periodo in cui la Polonia faceva parte del cosiddetto blocco delle Repubbliche popolari, i Paesi socialisti satelliti dell’URSS. Dopo una sintetica esposizione dello sviluppo della lessicografia bilingue italiano-polacca, polacco-italiana, articolata in tre macrofasi temporali, e dopo aver citato gli studi finora svolti al riguardo, l’analisi si concentra sul periodo storico sopra menzionato. In primo luogo, viene delineato il contesto geo-politico di riferimento, per poi passare all’esame delle pubblicazioni lessicografiche intese qui soprattutto come strumenti didattici destinati all’apprendimento della lingua italiana. Il monopolio editoriale esercitato dal sistema comunista ha portato alla realizzazione di tre dizionari di di-mensioni, numero di lemmi e finalità differenti. Attraverso l’analisi della para-, macro- e micro-struttura dei dizionari emergono diverse caratteristiche che ci portano innanzitutto a definire queste opere prevalentemente unidirezionali, poiché rivolte principalmente alla comunità polonofona, anche se in due di esse si rivelano anche alcuni accenni di bidirezionalità. Due delle opere lessi-cografiche analizzate risultano effettivamente possedere anche un deciso carattere grammaticale; inoltre, una di esse si rivela adatta anche all’ambito accademico. Tuttavia, anche il terzo dizionario, di dimensioni minime e ufficialmente destinato alla conversazione durante i viaggi, presenta alcuni significativi aspetti didattici. This diachronic study analyses Italian–Polish and Polish–Italian bilingual dictionaries published during the period when Poland was part of the bloc of socialist People’s Republics, the satellite states of the USSR. After a brief overview of the development of Italian–Polish and Polish–Italian bilingual lexicography – divided into three macro-phases – and a review of previous studies on the subject, the analysis focuses on the historical period mentioned above. The article first outlines the relevant geopolitical context and then proceeds to examine the lexicographical publications, understood here primarily as didactic tools for learning Italian. The publishing monopoly exercised by the communist system led to the creation of three dictionaries differing in size, number of entries, and purpose. The analysis of their para-, macro- and microstructure reveals several features that allow these works to be classified predominantly as unidirectional, aimed mainly at Polish-speaking users, although two of them display certain signs of bidirectionality. Two of the dictionaries also have a distinctly grammatical character, one of which is additionally intended for academic use. The third dictionary, although minimal in size and officially designed for conversational use while travelling, likewise exhibits notable didactic value. Niniejszy artykuł o charakterze diachronicznym ma na celu analizę słowników dwujęzycznych włosko-polskich i polsko-włoskich opublikowanych w okresie, gdy Polska należała do tzw. bloku republik ludowych – socjalistycznych krajów satelickich ZSRR. Po zwięzłym omówieniu rozwoju leksykografii dwujęzycznej włosko-polskiej i polsko-włoskiej, ujętym w trzy makrofazy czasowe, oraz po przedstawieniu dotychczasowych badań na ten temat, analiza koncentruje się na wyżej wymienionym okresie historycznym. W pierwszej kolejności nakreślono kontekst geopolityczny, a następnie przeanalizowano publikacje leksykograficzne, rozumiane także jako narzędzia dydaktyczne przeznaczone do nauki języka włoskiego. Monopol wydawniczy sprawowany przez system komunistyczny doprowadził do powstania trzech słowników o różnej wielkości, liczbie haseł i przeznaczeniu. Analiza para-, makro- i mikrostruktury tych dzieł leksykograficznych ujawnia cechy pozwalające określić je przede wszystkim jako jednokierunkowe, skierowane głównie do społeczności polskojęzycznej, chociaż w dwóch z nich można dostrzec pewne oznaki dwukierunkowości. W szczególności dwa analizowane słowniki mają również charakter gramatyczny, a jeden z nich jest przeznaczony także do użytku akademickiego. Natomiast trzeci słownik, o minimalnych rozmiarach i oficjalnie przeznaczony do konwersacji podczas podróży, wykazuje także istotne walory dydaktyczne.
2024-12-27
Jędrzejski, Michał
dc.title: “Clearly, Carefully and Precisely”: On Music in the Constitutions of the Order of Saint Paul the First Hermit from the 17th and 18th Centuries dc.contributor.author: Jędrzejski, Michał dc.description.abstract: From the very beginning of the Order of Saint Paul the First Hermit, music was the object of particular concern of the Pauline Fathers, which has been reflected in the monastic constitutions. Three of them are the title sources of the article, the aim of which is to present references to music contained in the Pauline constitutions from 1636, 1643 and 1725, compare them and draw conclusions on the codification of music in these constitutions. The text is divided into three main parts, respectively, to three editions of the constitutions. All the sources examined prove that the codification of music in the Pauline Order was characterized by detail and rigor in regulating singing, postures, participation in vocal exercises and the selection of the liturgical repertoire. Marian piety was a special principle that organized the liturgical and musical regulations contained in the Pauline constitutions. Muzyka od początku istnienia Zakonu Świętego Pawła Pierwszego Pustelnika była przedmiotem szczególnej troski ojców paulinów, co znalazło odzwierciedlenie w konstytucjach zakonnych. Trzy z nich stanowią tytułowe źródła artykułu, który ma na celu przedstawić odniesienia do muzyki zawarte w konstytucjach paulińskich z 1636, 1643 i 1725 r., ich porównanie oraz wyciągnięcie wniosków na temat kodyfikacji muzyki w tych konstytucjach. Tekst dzieli się na trzy główne części odpowiednio do trzech edycji konstytucji. Wszystkie przebadane źródła świadczą o tym, że kodyfikacja muzyki w zakonie paulinów odznaczała się szczegółowością i rygoryzmem w regulowaniu śpiewu, postaw, udziału w ćwiczeniach wokalnych i doborze repertuaru liturgicznego. Szczególną zasadą porządkującą przepisy liturgiczno-muzyczne zawarte w konstytucjach paulińskich była pobożność maryjna.
2024-01-01
Błotnicka-Mazur, Elżbieta
dc.title: Architektura socmodernistyczna w Lublinie. Projekt nowego śródmieścia Lublina – studium przypadku dc.contributor.author: Błotnicka-Mazur, Elżbieta dc.description.abstract: Celem artykułu jest przedstawienie przemian koncepcji zabudowy tzw. nowego centrum Lublina w okresie 1967–1975. Jego ramy czasowe wyznaczają dwa wydarzenia: konkurs architektoniczny z 1967 r. oraz projekt Centrum Handlowo-Usługowego z 1975 r. Zainicjowany przez władze miejskie w 1967 r. konkurs nie był dotąd prezentowany w literaturze przedmiotu. Jego wyniki stanowią przykład koncepcji architektury socmodernistycznej, która miała znaleźć się w bezpośrednim sąsiedztwie historycznej zabudowy obszaru ograniczonego ulicami: Krakowskie Przedmieście, Kołłątaja, Hempla, Okopowa i Chopina. W efekcie konkursu wyłoniono zwycięski projekt, który jednak nie został zrealizowany. Nieco późniejszy projekt na nowe centrum z 1975 r. również pozostał w sferze niezrealizowanych zamierzeń. W omawianym kwartale, pod koniec lat 60. XX wieku wybudowano zaledwie jeden wieżowiec, przy ul. Karłowicza 4, niepowiązany z wyżej wymienionymi pracami konkursowymi. Planowana aktualnie gruntowna modernizacja tego biurowca, skłania do badawczej refleksji nie tylko nad odważnie zakrojonymi, niewykorzystanymi projektami sprzed około półwiecza, ale także nad aktualną kondycją wówczas realizowanych obiektów, ich statusem i rolą we współczesnej, choć zabytkowej tkance miasta. This article aims to present the evolution of the development concept of the so-called Lublin’s new centre for 1967–1975. Its timeframe is marked by two events: the 1967 architectural competition and the 1975 proposal of a shopping and service centre. Launched by the municipal authorities in 1967, the competition has not been discussed in the literature of the subject yet. Its results exemplify a concept of socialist-modernist architecture, which was intended for the immediate vicinity of the historic buildings in the area bounded by Krakowskie Przedmieście, Kołłątaja, Hempla, Okopowa and Chopina streets. The winning design was not executed. A slightly later proposal for a new centre (1975) also remained a paper design. In the area in question, only one high-rise building was erected in the late 1960s, at 4 Karłowicza Street, unrelated to the competition submissions mentioned above. The thorough modernisation of this office building, which is being planned, prompts a research reflection not only on the bold, unused projects of about half a century ago, but also on the current condition of the buildings built at that time, their status and role in the contemporary, albeit historic, fabric of the city.
2024-01-01
Kwaśniewski, Andrzej
dc.title: Walor źródłowy wspomnień ks. Henryka Peszki dc.contributor.author: Kwaśniewski, Andrzej dc.description.abstract: Wspomnienia ks. Henryka Peszki to realistyczny opis własnego życia. Wspomnienia obejmują dzieje z lat 1910-1955. Autor opisał dzieciństwo spędzone w chłopskiej rodzinie na terenie Galicji, kształtowanie się powołania kapłańskiego, studia teologiczne w Seminarium Kieleckim, pracę duszpasterską w parafiach diecezji kieleckiej oraz posługę kapelana Armii Krajowej. Po drugiej wojnie światowej uchwycił pierwsze momenty konfrontacji komunizmu z Kościołem katolickim. Unikatowy charakter ma opis zajść antyżydowskich w Kielcach oraz relacja z pobytu w więzieniu w Warszawie na Mokotowie. Narracja stworzona przez ks. Henryka Peszkę jest rzeczowa i krytyczna. Autor relacjonował wydarzenia ostrożnie i nie przydawał swojemu przekazowi warstwy ideologicznej. Dzięki tak konstruowanym wspomnieniom stworzył wartościowe źródło historyczne, którego walory ukazuje porównanie z pamiętnikarstwem innych księży. Dzięki pracy edytorskiej Ryszarda Gryza i Karoliny Święcich cenne źródło zostało wydane drukiem i opatrzone aparatem krytycznym. The memoirs of Fr. Henryk Peszka are a realistic description of his own life. The memoirs cover the history of the years 1910-1955. The author described his childhood spent in a peasant family in Galicia, the formation of his priestly vocation, his theological studies at the Kielce Seminary, his pastoral work in the parishes of the Kielce diocese and his ministry as a chaplain of the Home Army. After World War II, he recorded the first moments of confrontation between communism and the Catholic Church. His description of anti-Jewish incidents in Kielce and his account of his imprisonment in Warsaw's Mokotow prison are unique. The narrative created by Fr. Henryk Peszko is factual and critical. The author reported the events carefully and did not add an ideological layer to his account. Thanks to the memoirs constructed in this way, he created a valuable historical source, the qualities of which are shown by comparison with the memoirs of other priests. Thanks to the editorial work of Ryszard Gryz and Karolina Swiecich, the valuable source has been published in print and provided with a critical apparatus.
2023-01-01
Chodyko, Maria
dc.title: Labiryntowe disegni o poezji Jana Kochanowskiego (Rec.: Alina Nowicka Jeżowa. Spotkania w labiryncie. Szkice o poezji Jana Kochanowskiego) dc.contributor.author: Chodyko, Maria